Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα έκρινε παράνομη τη λειτουργία του συστήματος “Smart Policing” της Ελληνικής Αστυνομίας. Την είδηση ανακοίνωσε η Homo Digitalis που είχε προσφύγει στην Αρχή το 2020, καταθέτοντας ότι το έργο που ενέκρινε και προμηθεύτηκε η ΕΛ.ΑΣ παραβιάζει τα προσωπικά δεδομένα των πολιτών. Η απαγόρευση για τη χρήση “παράνομου” συστήματος ήρθε τη στιγμή που η αστυνομία ανακοίνωσε πως βγάζει στους δρόμους τις ενσωματωμένες κάμερες στις στολές των ομάδων ΔΙΑΣ σε συγκεκριμένες περιοχές της Αθήνας.

Το σύστημα της “Smart Policing” πρωτοανακοινώθηκε το 2019 από την πρώτη κυβέρνηση Μητσοτάκη. Η Ελληνική Αστυνομία, όπως σημειώνει η Homo Digitalis στο ιστορικό της υπόθεσης, υπέγραψε σύμβαση με την εταιρεία Intracom Telecom για την υλοποίηση του, συνολικού ύψους 4 εκατομμυρίων ευρώ, έργο χρημστοδοτούμενο με κονδύλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 

Το έργο αφορούσε την προμήθεια 1.000 «έξυπνων» φορητών συσκευών, οι οποίες θα παρείχαν δυνατότητες αναγνώρισης προσώπου, αναγνώρισης δακτυλικών αποτυπωμάτων, καθώς και σάρωσης εγγράφων και πινακίδων οχημάτων.

Τότε είχε παρουσιαστεί ως ένα καινοτόμο σύστημα που θα απλοποιούσε τη διαδικασία ταυτοποίησης και θα βοηθούσε τους αστυνομικούς στη διασταύρωση στοιχείων. Μετά το 2020 και εν μέσω πανδημικής κρίσης, η ΕΛ.ΑΣ υλοποίησε ένα από τα πιο εκτεταμένα σχέδια καταστολής στις πόλεις. Εκείνη την περίοδο ο Μιχάλης Χρυσοχοϊδης παρουσίασε για πρώτη φορά τον Κανονισμό αστυνόμευσης, στον οποίο σημαντικό κομμάτι αποτελούσε η χρήση καμερών.

Είναι τόσο “αθώο” το “Smart Policing”;

Η παρουσίαση της “έξυπνης αστυνόμευσης” ως ένα απλό σύστημα ταυτοποίησης απέχει πολύ από την αλήθεια. Με τη χρήση σύγχρονων τεχνολογιών, μεταξύ αυτών και συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης”, GPS, αναγνώριση προσώπων και καταγραφή βιομετρικών στοιχείων, η διαδικασία ελέγχουαυτοματοποιείται σε κεντρικούς κόμβους. Κανείς δεν γνωρίζει που θα κατευθύνονται και θα διατηρούνται όλα αυτά τα στοιχεία των πολιτών.

Το επιχείρημα της αστυνομίας και του αρμόδιου υπουργείου ήταν πως με αυτό τον τρόπο, υπάρχει ταχύτερη πρόσβαση στις πληροφορίες και ενισχύεται η διαφάνεια(!) με στόχο την καλύτερη πρόληψη και διαχείριση του εγκλήματος. 

Η Homo Digitalis είχε εντελώς διαφορετική προσέγγιση. Στη σχετική αναλυτική έκθεση της (τη διαβάζετε εδώ- 

Homo_Digitalis_Prohibited_practices_December_2024_EL_RevisedImagesΛήψη

σημειώνεται με στοιχεία ότι οι συσκευές που προμηθεύτηκε η ΕΛ.ΑΣ :

>>Παρέχουν τη δυνατότητα αποστολής φωτογραφιών σε βάσεις δεδομένων,

>> δίνουν τη δυνατότητα στους αστυνομικούς να ανεβάζουν-και μαζικά- αρχεία φωτογραφιών των πολιτών

>> παρέχουν τη δυνατότητα μαζικής αναζήτησης

>> περιλαμβάνουν λογισμικό αναγνώρισης προσώπου 

Η πρώτη έρευνητικη ανάλυση από την Homo Digitalis που ανέδειξε και τους κινδύνους στην εφαρμογή του συστήματος, έγινε το 2019. Όχι μόνο δεν ελήφθησαν υπόψη οι ενστάσεις και τα προβλήματα που ενέκυπταν από τη χρήση χωρίς όρους διασφάλισης των προσωπικών δεδομένων, αλλά η κυβέρνηση προχώρησε τη σύμβαση με την Intracom και την προμήθεια του συστήματος. 

Τα μηχανήματα του προγράμματος “Smart Policing” παραδόθηκαν στην Ελληνική Αστυνομία τον Νοέμβριο του 2021 και τέθηκαν σε επιχειρησιακή χρήση στις 19 Δεκεμβρίου 2021, παρά το γεγονός ότι έτρεχε έρευνα και έλεγχος για την εφαρμογή του,. Την είδηση είχε αποκαλύψει σε ρεπορτάζ της για το News 24.7 η δημοσιογράφος Ευτυχία Σουφλερή. 

Παρά το γεγονός ότι δεν υπήρχε ακόμη αξιολόγηση και το πράσινο φώς από την Αρχή προστασίας, η αδτυνομία χρησιμοποίησε το σύστημα στον έλεγχο των μεταναστών, ενώ ανακοίνωσε το 2024 ότι αυτό θα χρησιμοποιηθεί και στις παραβάσεις του ΚΟΚ.

Όπως σημειώνει σε ρεπορτάζ του το Omnia TV η συσκευή που παρουσιάστηκε “παράγεται από την Grabba, και φέρει την ονομασία Grabba CompactONE. Μπορεί να προσαρμοστεί σε πολλούς διαφορετικούς τύπους smartphone, κάτι που κάποιος κακεντρεχής θα έλεγε πως ανοίγει το δρόμο για περαιτέρω κατάχρηση των εργαλείων αυτών από ενστόλους που μπορεί να το προσαρμόζουν στις προσωπικές τους συσκευές”. Το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη τον Ιούλιο του 2024 ανακοίνωνε ότι τυχόν παραβάσεις και η μετέπειτα ταυτοποίηση τους μέσω του Smart Policing θα βεβαιώνονται με Ηλεκτρονική Πράξη Βεβαίωσης Παράβασης.

Παράνομη η χρήση των συσκευών

Στην απόφασή της η Αρχή προστασίας Προσωπικών Δεδομένων προειδοποιεί την ΕΛ.ΑΣ. να μην ενεργοποιήσει το Σύστημα Smart Policing, επειδή δεν υπάρχει νομικό πλαίσιο που καλύπτει τη διαδικασία. “Οποιαδήποτε λειτουργία του θα συνιστούσε παράνομη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων”, σημειώνει η Αρχή.

Η Homo Digitalis από τη δική της πλευρά αναφέρει ότι “η υπόθεση αυτή καταδεικνύει την ανάγκη για ουσιαστικό έλεγχο νομιμότητας, διαφάνεια και λογοδοσία πριν από την υιοθέτηση τεχνολογικών λύσεων υψηλού ρίσκου, ιδίως όταν αυτές επηρεάζουν θεμελιώδη δικαιώματα και χρηματοδοτούνται με δημόσιο χρήμα”.

Η Αρχή διαπίστωσε ότι δεν υφίσταται νομική βάση για τη σκοπούμενη επεξεργασία μέσω του εν λόγω συστήματος καθώς και ότι δεν είχε διενεργηθεί έγκαιρα η απαιτούμενη εκτίμηση αντικτύπου προσωπικών δεδομένων κατά το στάδιο της πιλοτικής εφαρμογής του συστήματος. 

Στην απόφαση που μπορείτε να δείτε αναλυτικά εδώ, σημειώνεται:

• Η προτεινόμενη δράση προωθεί την ταυτοποίηση πολιτών μέσω των εν λόγω φορητών συσκευών επιτόπου χωρίς προσαγωγή στο πλησιέστερο Αστυνομικό Τμήμα για εξακρίβωση στοιχείων. Για το σκοπό αυτό, προβλέπεται και η επεξεργασία ειδικών κατηγοριών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (όπως τα βιομετρικά δεδομένα).
• Η ΕΛ.ΑΣ με έγγραφό της προς την Αρχή δήλωσε, ως προς την περιγραφή του συστήματος, ότι δεν συνιστά σύστημα επιτήρησης και ελέγχου, ότι τα βιομετρικά δεδομένα (δακτυλικό αποτύπωμα και φωτογραφία προσώπου) αποστέλλονται μόνο για πραγματοποίηση αναζήτησης χωρίς αποθήκευση ή άλλου είδους επεξεργασία στις φορητές συσκευές ή σε σημείο του κεντρικού εξοπλισμού, το υφιστάμενο εθνικό αυτοματοποιημένο σύστημα αναγνώρισης αποτυπωμάτων (AFIS) και το σύστημα αναγνώρισης φωτογραφιών προσώπων δεν εμπεριέχουν στις εγγραφές τους πλην των βιομετρικών, λοιπά ονομαστικά δεδομένα. 
• Για την επεξεργασία ειδικών κατηγοριών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται τα βιομετρικά δεδομένα, απαιτείται ρητή πρόβλεψη σε νόμο.
• Παραβιάζεται η θεμελιώδης αρχή της νομιμότητας, δεδομένου ότι η νομιμότητα της επεξεργασίας αυτής προϋποθέτει, όπως προβλέπεται και στα άρθρα 45Α και 46 του ν. 4624/2019, τη θέσπιση ειδικής εθνικής ρύθμισης.

https://neostrategy.gr/